-
sohbet botlarından konu açılmışken devam edelim. bugünkü büyük teknolojilere tabiri caizse emekleyerek ulaşıldı. eliza, bilinen ilk sohbet botlarından biridir. kendisine yapay zeka demeye dilim varmıyor. ama yine de bugünlere gelinmesinde büyük emeği vardır.
1960'lı yıllarda mit yapay zeka laboratuvarı'ndan joseph weizenbaum tarafından geliştirilmiş ve carl rogers adlı bir psikoterapisti taklit eden sohbet botudur. eliza, turing testi'ni geçme kapasitesine sahip olan ilk denemelerden biri olarak kabul edilir. bu sohbet kapasitesine sahip olmasının yanında oldukça basit bir sistemdir. hiçbir matematiksel işleme ya da psikoloji eğitimine gerek duymamıştır. hatta kelimelerin anlamlarını bile bilmez. tek yaptığı örüntü eşleşmesi yoluyla, kullanıcının yazdığı cümleden bir anahtar kelime seçip (daha önceden kural olarak tanımlanmış anahtar kelimeler listesinden faydalanarak), kullanıcıya, daha önceden kural olarak verilmiş soruları sormaktır. bunu yaparken bazen de, yine kural olarak verilmiş, bazı değiştirmeler yapar. ("i" yerine "you" yazmak gibi.) hiçbir anahtar kelime bulamazsa, kullanıcıdan konuyu biraz daha açmasını ister.
bir sohbet örneği:
-- spoiler --
user: men are all alike.
eliza: in what way
user: they're always bugging us about something or other.
eliza: can you think of a specific example?
user: well, my boyfriend made me come here.
eliza: your boyfriend made you come here
user: he says i'm depressed much of the time.
eliza: i am sorry to hear you are depressed
user: it's true. i am unhappy
eliza: do you think coming here will help you not to be unhappy
user: i need some help, that much seems certain.
eliza: what would it mean to you if you got some help
user: perhaps i could learn to get along with my mother.
eliza: tell me more about your family
user: my mother takes care of me.
eliza: who else in your family takes care of you
user: my father.
eliza: your father
user: you are like my father in some ways.
eliza: what resemblance do you see
user: you are not very aggressive but i think you don't want me to notice that.
eliza: what makes you think i am not very aggressive
user: you don't argue with me.
eliza: why do you think i don't argue with you
user: you are afraid of me.
eliza: does it please you to believe i am afraıd of you
user: my father is afraid of everybody.
eliza: what else comes to your mind when you think of your father
user: bullies.
eliza: does that have anything to do with the fact that your boyfriend made you come here
buradan alınmıştır.
-- spoiler --
ancak programın ortaya çıkışından sonra beklenmeyen bir durum ortaya çıktı. programı geliştiren weizenbaum, insanların karşısındaki şeyin bir bilgisayar programı olduğunu bilse bile konuşmaktan hoşlandıklarını fark etti. buna kendi sekreteri de dahildi, hatta kendisinin eliza ile yalnız kalmak istediğini belirtmişliği bile varmış. insanların kendi hayatlarını anlatmak hoşlarına gittiği için eliza'dan olumlu anlamda etki gördüğü düşünülüyormuş.
sonrasında, eliza etkisi adı verilen kavram ortaya çıkmış.
(bkz: parry)
kaynaklar:
speech and language processing, dan jurafsky
confluence.gallatin.nyu.edu/...
99percentinvisible.org/...
en.wikipedia.org/...
confluence.gallatin.nyu.edu/...