Herkese açık ve wiki tabanlı bir düzenleme sistemi aracılığı ile bir gönüllüler topluluğu tarafından yazılan ve sürdürülen, çok dilli, ücretsiz bir çevrim içi ansiklopedi.
15 Ocak 2001'de Jimmy Wales ve Larry Sanger Wikipedia'yı başlattı. Sanger, ansiklopedinin ismini "wiki" (Herhangi bir kullanıcının, mevcut bilgileri değiştirmesine veya yeni bilgiler eklemesine izin veren bir internet sitesi.) ve "encyclopedia" (ansiklopedi) kelimelerinin bir karışımı olarak üretti. Wales (Türkçesi: Galler. Birleşik Krallık'a bağlı bir ülke.), Avusturyalı İktisatçı ve Mises Enstitüsü (Mises institute) Kıdemli Üyesi Mark Thornton tarafından bu fikirlere maruz kaldıktan sonra Friedrich Hayek ve Avusturya iktisat okulu (19. yüzyılın sonlarında bir ürünün değerini belirlerken tüketici için faydasının önemini vurgulayan Avusturyalı iktisatçılar tarafından geliştirilen iktisat teorisi bütünü.) ile ilişkilendirilen "kendiliğinden düzen" fikirlerinden etkilendi. Başlangıçta sadece İngilizce olarak mevcut iken diğer dillerdeki sürümler hızla geliştirildi. Birleşik sürümleri 59 milyondan fazla makaleden oluşuyor ve Kasım 2020 itibarıyla ayda yaklaşık 2 milyar benzersiz cihaz ziyareti ve ayda 17 milyondan fazla düzenleme (saniyede 1,9 düzenleme) almaktadır. 2006 senesinde "Time" dergisi, herkesin düzenlemesine izin verme politikasının, Wikipedia'yı "dünyanın en büyük (ve belki de en iyi) ansiklopedisi" yaptığını belirtti.
Wikipedia, bilginin demokratikleştirilmesine olanak sağlaması, kapsamın kapsamı, benzersiz yapısı, kültürü ve azaltılmış ticari ön yargı derecesi sayesinde övgüler aldı. Güvenilirliği 2000'lerde sık sık eleştirildi ancak genel olarak 2010'ların sonlarında ve 2020'lerin başlarında övüldüğü için zamanla iyileşti. Amerikan siyaseti, COViD-19 salgını ve Rusya'nın Ukrayna'yı işgali gibi önemli olayları kapsaması medyanın büyük ilgisini çekti. Belirli sayfalardan tüm siteye kadar dünya hükûmetleri tarafından sansürlendi. Nisan 2018'de Facebook ve YouTube, ilgili Wikipedia makalelerine gerçek kontrol bağlantıları önererek kullanıcıların sahte haberleri tespit etmelerine yardımcı olacaklarını duyurdu. Son dakika haberleri ile ilgili makalelere genellikle bu olaylar hakkında sık sık güncellenen bir bilgi kaynağı olarak erişilir.
Güncel olarak toplamda 329 dilde mevcuttur. Dilleri toplam madde sayılarına göre "0 madde", "1+ madde" (1'den fazla madde), "10+ madde" (10'dan fazla madde), "100+ madde" (100'den fazla madde), "1.000+ madde" (1 binden fazla madde), "10.000+ madde" (10 binden fazla madde), "100.000+ madde" (100 binden fazla madde) ve "1.000.000+ madde" (1 milyondan fazla madde) olmak üzere 8 başlık altında sınıflandırmaktadır. En fazla maddenin yer aldığı ilk 9 dil ve güncel toplam madde sayıları sırasıyla şöyledir:
1) İngilizce: 6 milyon 554 bin 241 (6.554.241) madde
2) Almanca: 2 milyon 727 bin 537 (2.727.537) madde
3) Fransızca: 2 milyon 457 bin 185 (2.457.185) madde
4) Rusça: 1 milyon 855 bin 514 (1.855.514) madde
5) İspanyolca: 1 milyon 804 bin 544 (1.804.544) madde
6) İtalyanca: 1 milyon 772 bin 851 (1.772.851) madde
7) Japonca: 1 milyon 344 bin 315 (1.344.315) madde
8) Çince: 1 milyon 307 bin 97 (1.307.097) madde
9) Portekizce: 1 milyon 95 bin 293 (1.095.293) madde
Türkçenin durumuna baktığımızda ise aslında pek de kötü durumda olmadığını görüyoruz. Toplam madde sayısı 520.204 olmak üzere "100.000+ madde" sınıfında yani en iyi sınıfın bir alt sınıfında yer almakta. Basit bir hesaplamaya göre Türkçenin de en iyi sınıfta yani "1.000.000+ madde" sınıfında yer alması için daha 479.000 küsür Türkçe madde yazılması gerekmektedir.
Son olarak "güvenilirlik" konusundan da biraz bahsederek yazıya noktayı koyalım. Evrim Ağacı'nın "Ansiklopedinin Evrimi: Wikipedia Nedir? Wikipedia Güvenilir mi? " başlıklı harika makalesi bu konuyu çok güzel, anlaşılır ve kapsamlı bir şekilde açıklamaktadır:
"Bu durumda... Wikipedia'ya güvenmeli miyiz? Eğer ki İngilizcesini okuyorsanız, evet, muhtemelen güvenmenizde sakınca yok. Çünkü Wikipedia'da aynı zamanda gelen içerikleri denetleyen, yeterli doygunluğa erişen makaleleri belirten üst düzey yöneticiler de bulunuyor.
Ayrıca, özellikle teknik konularda Wikipedia müthiş bir kaynak! 2008 ila 2012 yılları arasında İngilizce Wikipedia içerisindeki bilimsel makaleler, uzman araştırmacılar tarafından detaylıca incelendi. Bu makaleler patoloji, toksikoloji, onkoloji, psikiyatri gibi çok geniş bilim sahalarını kapsamaktaydı. Sonuç? Wikipedia'nın içeriklerinin yüksek derinlik ve kalitede olduğu gösterildi. Elbette ara ara hatalı, eksik, sıkıntılı olan makaleler ve içerikler olabiliyor; bunlar da yok değil. Ancak benzer sorunlar, diğer ansiklopedi ve kaynaklarda da bulunuyor.
Burada bize düşen, erişmeye çalıştığımız bilgileri birden fazla kaynaktan doğrulamak... Ha bir de... Mümkünse, insanların bilgiye erişim hakkının önüne geçmemeye çalışmak. Zira Wikipedia'nın en temel kurallarından birisi, hiçbir sansüre izin vermemeleri... Buna karşılık, herkes bir görüşün "karşıt görüşünü" siteye özgürce ekleyebiliyor. Tek şart? Güvenilir kaynaklarla doğrulanabiliyor olması... Dolayısıyla Wikipedia yenmemiz gereken bir yel değirmeni değil. Wikipedia'yı alt edince bir şey kazanmayacağız. Devir, bilgi ve bilim devri... Eğer ki elimizde kanıtlarımız varsa; Wikipedia üzerinden kendi görüşlerimizi ispatlarıyla ortaya koyar, Dünya'ya ilan edebiliriz."